Card

Held by

Montreal Holocaust Museum via Canadian Jewish Heritage Network (incl. Alex Dworkin Canadian Jewish Archives)

Dates

August 9, 1944 (indexed as 1944)

Level

item

Extent

Card : Paper : Printed : Ink : Beige, Black, Yellow, Red ; Ht: 5 5/8 in. x W: 3 1/2 in.

Scope & content

1 page, double-sided. Folded once vertically to create a two-panel card. B&W portrait of Elise Moers-Callebaut on cover, with diagonal black, yellow and red lines at bottom right corner. Eulogy inside right panel in French and in Dutch on back cover. She was killed by Nazis one month before the Liberation in a reprisal attack. Narrative: Elise Moers-Callebaut lived in Tienen, Belgium. She was known by Tuwja (Tuwyas, Tuwia, Tuvia, Tobias) Bercowicz (Berkowicz), who was the father of the donor, Jack (Jacques) Berkowicz. Born in Vilna, Tuwyas immigrated to Belgium in 1933 and when Belgium fell to Nazi Germany in 1940, he fled to France, hoping to reach Morocco by boat from Marseilles. The donor's mother, Chana (Chane, Annie) (Trompeter) Berkowicz, born in Mielec, Poland, was living in Vienna, Austria with her parents and two sisters. In 1938, after the German annexation of Austria, the family fled, driving to France via Belgium. Tuwyas and Chana met in Lyon, France in 1941 and married. Their daughter Dorothée was born in 1942. The family attempted to flee France by boat in Marseilles, but were stopped by Vichy police. They fled Marseilles and went south, into the Pyrenees region, living in various small vilages. Their son Jack was born in Bernac-Dessus in 1944. The family survived the war and returned to Brussels from 1945-1948, and then immigrated to Canada with the help of the American Joint Distribution Committee. They were sponsored by Tuwyas' sister Luba, who was already living in Halifax. The Berkowicz family settled in Montreal.

Location

No place found in this description yet.

Locate this photo

Genre / form

textual record

Format

Document

In the picture

DocumentMemorialPortraitPrintedSignatureWomanTagged automatically by a vision model; may contain mistakes.

Text in the image

TER NAGEDACHTENIS VANMevrouw Elise MOERS-CALLEBAUTMERCHTEM 10·4·1903TIENEN 9·8·1944G. L.De familiën MOERS en CALLEBAUT danken voor de blijken van toegenegenheid.Moederke, ik wil U waardig worden.Vrouwke, ons Werk gaat voort.Ze was een dochter. Ze was een zuster boven alles.Zij verzorgde en troostte Amerikanen, Belgen, Engelschen, Franschen, Joden, Marokkanen, een Nieuw-Zeelander, Polen, Russen, Senegalezen, Zuid-Afrikaners... en Duitschers.Ze was een echtgenote en een moeder, in den vollen zin dezer schoone woorden. Zorgen en werken voor de haren, was haar hoogste levenstaak, en al weldoende wilde ze tusschen de menschen gaan; lijden helpen, bedroefden troosten en het onrecht bekampen. Zoo was het bestaan haar een zonnige gang vol eenvoud en stilte. Toen kwam die tragische, brutale nacht.Toen dwaalde de gemaskerde misdaad langs onze straten, en koos haar slachtoffers uit tusschen de besten onder ons.Een kogel, door den vijand geleverd trof haar in het hoofd.Wellicht wist de moordenaar, hoe edel de gedachten waren, die leefden in dat brein, en hoe rechtgeaard die greep, want dat vooral moest hem te smoren en te doden, dien nacht toen de misdaad gemaskerd langs onze straten dwaalde.Haar sterfelijk lichaam kon men dooden, maar de idealen die ze nederig, maar vastberaden diende waren onkwetsbaar, en uit het bloed der martelaren, zou zaad gedijen voor nieuwe daadwaardigheid.Iedere gerechte zaak eischt offers. Haar zaak was het Vaderland waarvoor ze dan ook het hare gebracht heeft vastberaden, in een heerlijke kalmte, van aanschijn tot aanschijn met de Eeuwigheid.Vóór ons rijst nu haar herinnering als een aansporing tot recht en plicht, tot goedheid en alles omvattende liefde. Het hoogste offer dat zij heeft gebracht teekent den reinen weg, die voor ons ligt.Zij ging voor, wij volgen.Zacht gleed haar lichte stap door onze stille woning,Haar woord was ons een lied, haar glimlach 'n belooning.In luwe zomerprachtStraald' als 'n zon haar blik zijn goedheid op ons beiden...Door haar bleef menig hart den dageraad verbeidenIn barren oorlogsnacht.In dikke duisternis, schoot een ontaarde broederDoch als 'n Kainsvlek zal aan zijn handen klevenHet warme moederbloed. Voor immer staat geschrevenHaar naam in 't heldenboek.(Rabindranath Tagore)Read automatically; may contain mistakes.

Language

French

Harvested

2026-10-19T03:21:16Z · source datestamp n/a · andornot

Digital objects at the source

• imageOpen original at source ↗2005_01_11a.jpg
• imageOpen original at source ↗2005_01_11b.jpg